Mục lục
Điện thoại cũng có thể lưu giữ rất nhiều thông tin cá nhân như hình ảnh, danh bạ, email, tài khoản mạng xã hội và dữ liệu ứng dụng.
Vì vậy, biết cách sử dụng điện thoại an toàn là một kỹ năng số mà mỗi người dân nên trang bị.
Bạn không nhất thiết phải là người am hiểu công nghệ. Chỉ cần kiểm tra một số thiết lập cơ bản, bạn đã có thể tăng cường khả năng bảo vệ thiết bị và thông tin cá nhân của mình.
1. Đặt khóa màn hình cho điện thoại
Đây là việc đầu tiên nên thực hiện.
Nếu điện thoại không có khóa màn hình, bất kỳ ai cầm được thiết bị cũng có thể xem nhiều thông tin bên trong.
Bạn có thể sử dụng phương thức khóa mà điện thoại hỗ trợ, chẳng hạn:
Mã PIN.
Mật khẩu.
Hình vẽ.
Vân tay.
Nhận diện khuôn mặt.
Nếu sử dụng mã PIN hoặc mật khẩu, không nên chọn những dãy quá dễ đoán như ngày sinh hoặc 123456.
Một thói quen đơn giản
Không để điện thoại ở trạng thái mở khóa khi không sử dụng.
Khi rời khỏi điện thoại, hãy khóa màn hình.
2. Cập nhật hệ điều hành
Điện thoại thường xuyên được nhà sản xuất phát hành các bản cập nhật.
Các bản cập nhật có thể bao gồm:
Sửa lỗi.
Cải thiện hiệu năng.
Bổ sung tính năng.
Cải thiện khả năng bảo mật.
Vì vậy, nếu điện thoại thông báo có bản cập nhật chính thức, bạn nên kiểm tra và cân nhắc cập nhật.
Lưu ý
Nên cập nhật thông qua phần Cài đặt của điện thoại hoặc nguồn chính thức.
Không cài một “bản cập nhật” được gửi qua đường link lạ hoặc ứng dụng không rõ nguồn.
3. Chỉ cài ứng dụng từ nguồn đáng tin cậy
Ứng dụng giúp điện thoại có thêm nhiều chức năng.
Tuy nhiên, không phải ứng dụng nào trên Internet cũng đáng tin cậy.
Khi cài ứng dụng, hãy chú ý:
Tên ứng dụng.
Nhà phát triển.
Đánh giá của người dùng.
Số lượng lượt tải.
Quyền mà ứng dụng yêu cầu.
Đối với điện thoại Android, nên ưu tiên kho ứng dụng chính thức.
Đặc biệt cảnh giác
Nếu một người lạ gửi cho bạn một file ứng dụng và nói:
“Cài app này để nhận tiền.”
hoặc:
“Cài app này để được hỗ trợ.”
hãy dừng lại và kiểm tra thật kỹ.
4. Kiểm tra quyền truy cập của ứng dụng
Một ứng dụng có thể yêu cầu quyền truy cập vào:
Camera.
Micro.
Danh bạ.
Vị trí.
Hình ảnh.
Bộ nhớ.
Thông báo.
Không phải ứng dụng nào cũng cần tất cả các quyền này.
Ví dụ, một ứng dụng đèn pin mà yêu cầu quyền truy cập vào danh bạ hoặc micro có thể khiến bạn cần xem xét lại.
Hãy tự hỏi:
Ứng dụng này có thực sự cần quyền đó để hoạt động không?
Nếu không cần thiết, hãy kiểm tra xem điện thoại có cho phép bạn từ chối hoặc thay đổi quyền hay không.
5. Không cấp quyền tùy tiện
Khi cài ứng dụng, điện thoại có thể hỏi:
“Cho phép ứng dụng truy cập vị trí?”
hoặc:
“Cho phép ứng dụng truy cập ảnh và video?”
Đừng bấm Cho phép theo thói quen.
Hãy đọc nội dung trước khi quyết định.
Ví dụ
Một ứng dụng bản đồ có lý do hợp lý để cần vị trí.
Nhưng nếu một ứng dụng không liên quan lại yêu cầu rất nhiều quyền nhạy cảm, bạn nên tìm hiểu thêm trước khi sử dụng.
6. Kiểm tra các ứng dụng không còn sử dụng
Theo thời gian, điện thoại có thể chứa rất nhiều ứng dụng.
Có những ứng dụng bạn đã cài từ lâu nhưng không còn sử dụng.
Hãy dành thời gian kiểm tra và gỡ những ứng dụng:
Không còn cần thiết.
Không nhớ đã cài khi nào.
Không rõ nguồn gốc.
Không còn được sử dụng.
Điều này giúp điện thoại gọn gàng hơn và giảm số lượng ứng dụng cần quản lý.
Một thói quen tốt
Mỗi vài tháng, hãy mở danh sách ứng dụng và tự hỏi:
“Ứng dụng này có thực sự cần thiết không?”
Nếu không, hãy cân nhắc gỡ bỏ.
7. Không lưu thông tin nhạy cảm ở nơi dễ nhìn thấy
Điện thoại có thể chứa rất nhiều thông tin.
Ví dụ:
Ảnh giấy tờ cá nhân.
Ảnh thẻ ngân hàng.
Mật khẩu.
Mã xác minh.
Tài liệu cá nhân.
Không nên để những thông tin này xuất hiện công khai hoặc được lưu ở nơi người khác dễ dàng truy cập.
Đặc biệt:
Không chụp màn hình mật khẩu hoặc mã OTP rồi lưu trữ một cách tùy tiện.
Nếu cần lưu thông tin quan trọng, hãy sử dụng phương thức bảo quản phù hợp và an toàn.
8. Cẩn thận khi kết nối Wi-Fi công cộng
Wi-Fi giúp chúng ta truy cập Internet thuận tiện.
Tuy nhiên, khi sử dụng Wi-Fi ở nơi công cộng, bạn nên thận trọng hơn, đặc biệt khi thực hiện các thao tác quan trọng.
Ví dụ:
Đăng nhập tài khoản quan trọng.
Truy cập dịch vụ tài chính.
Thực hiện giao dịch.
Nhập thông tin nhạy cảm.
Nếu không cần thiết, hãy sử dụng kết nối đáng tin cậy khi thực hiện những thao tác quan trọng.
Không nên
Tự động kết nối với mọi mạng Wi-Fi không rõ nguồn.
9. Bật tính năng tìm thiết bị
Nhiều điện thoại hiện nay có tính năng giúp người dùng tìm lại thiết bị khi bị thất lạc.
Tùy thiết bị, tính năng có thể cho phép:
Xác định vị trí thiết bị.
Phát âm thanh.
Khóa thiết bị.
Hiển thị thông tin liên hệ.
Thực hiện một số biện pháp bảo vệ dữ liệu.
Bạn nên tìm hiểu tính năng tương ứng trên điện thoại của mình và thiết lập trước khi cần đến nó.
Vì sao nên làm trước?
Bởi khi điện thoại đã bị mất, việc thiết lập có thể trở nên khó khăn hơn.
10. Sao lưu những dữ liệu quan trọng
Điện thoại có thể bị:
Mất.
Hỏng.
Đánh rơi.
Không thể khởi động.
Hỏng bộ nhớ.
Nếu toàn bộ ảnh và tài liệu chỉ nằm trên điện thoại, bạn có thể mất dữ liệu khi thiết bị gặp sự cố.
Vì vậy, hãy cân nhắc sao lưu những dữ liệu quan trọng.
Ví dụ:
Hình ảnh gia đình.
Tài liệu công việc.
Danh bạ.
Những tệp cần thiết.
Tùy thiết bị, bạn có thể sử dụng các phương thức sao lưu được nhà sản xuất hoặc dịch vụ chính thức hỗ trợ.
11. Không đưa điện thoại đã mở khóa cho người lạ
Trong một số tình huống, người khác có thể đề nghị:
“Cho tôi mượn điện thoại một chút.”
Nếu điện thoại đang mở khóa, họ có thể truy cập vào nhiều ứng dụng và thông tin cá nhân.
Vì vậy, nếu cần đưa điện thoại cho người khác hỗ trợ, hãy chú ý đến những gì họ có thể truy cập.
Đặc biệt không nên để người khác tùy ý sử dụng điện thoại đã mở khóa trong khi bạn không kiểm soát được thiết bị.
12. Cẩn thận với thông báo trên màn hình khóa
Thông báo có thể hiển thị một phần nội dung tin nhắn ngay trên màn hình khóa.
Điều này đôi khi khiến thông tin cá nhân bị người khác nhìn thấy.
Ví dụ:
Tin nhắn riêng tư.
Mã xác minh.
Thông báo tài khoản.
Thông tin giao dịch.
Bạn có thể kiểm tra cài đặt thông báo để hạn chế việc hiển thị nội dung nhạy cảm trên màn hình khóa nếu điện thoại hỗ trợ.
13. Không nhấn vào quảng cáo hoặc thông báo bất thường
Trong quá trình sử dụng Internet, bạn có thể gặp các thông báo như:
“Điện thoại của bạn có virus!”
“Bạn đã trúng thưởng!”
“Thiết bị đang gặp nguy hiểm!”
“Bấm vào đây để sửa ngay!”
Không nên hoảng sợ và bấm ngay vào những thông báo như vậy.
Một số thông báo có thể chỉ là quảng cáo hoặc nội dung gây chú ý.
Cách xử lý tốt hơn
Đóng trang hoặc thông báo.
Sau đó kiểm tra tình trạng điện thoại thông qua phần cài đặt hoặc công cụ bảo mật chính thức của thiết bị.
14. Không cài ứng dụng điều khiển điện thoại theo yêu cầu của người lạ
Đây là vấn đề cần đặc biệt lưu ý.
Một người gọi điện có thể nói:
“Tôi sẽ hỗ trợ từ xa. Anh/chị hãy cài ứng dụng này.”
Sau đó yêu cầu bạn cấp quyền để họ điều khiển điện thoại.
Nếu bạn không chủ động yêu cầu hỗ trợ và không xác minh được người đang liên hệ, không nên thực hiện.
Đặc biệt không cấp quyền điều khiển thiết bị cho người lạ.
15. Cẩn thận khi cho ứng dụng quyền đọc tin nhắn
Một số ứng dụng có thể yêu cầu quyền truy cập tin nhắn hoặc thông báo.
Đây có thể là quyền nhạy cảm vì tin nhắn đôi khi chứa:
Mã xác minh.
Thông tin tài khoản.
Nội dung cá nhân.
Do đó, hãy cân nhắc kỹ trước khi cấp quyền.
Không phải ứng dụng nào yêu cầu quyền đọc tin nhắn cũng cần được cấp quyền đó.
16. Không chia sẻ màn hình điện thoại cho người lạ
Một số cuộc gọi lừa đảo có thể yêu cầu:
“Anh/chị hãy chia sẻ màn hình để tôi hướng dẫn.”
Khi chia sẻ màn hình, những gì xuất hiện trên điện thoại có thể bị người khác nhìn thấy.
Nếu bạn mở:
Ứng dụng ngân hàng.
Email.
Tin nhắn.
Mã xác minh.
Thông tin cá nhân.
thì những thông tin đó có thể bị lộ.
Vì vậy:
Không chia sẻ màn hình cho người lạ khi chưa xác minh rõ danh tính và mục đích.
17. 5 việc nên kiểm tra ngay hôm nay
Bạn có thể lấy điện thoại của mình và kiểm tra:
1. Khóa màn hình
Điện thoại đã có mã PIN, mật khẩu hoặc phương thức bảo vệ chưa?
2. Ứng dụng
Có ứng dụng nào không nhớ đã cài không?
3. Quyền ứng dụng
Có ứng dụng nào đang được cấp quyền quá nhiều không?
4. Cập nhật
Điện thoại có thông báo cập nhật hệ thống chính thức không?
5. Sao lưu
Những hình ảnh và tài liệu quan trọng đã được sao lưu chưa?
Chỉ mất vài phút để kiểm tra nhưng có thể giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ thiết bị.
18. Một ví dụ trong cuộc sống hằng ngày
Bạn đang sử dụng điện thoại thì nhận được cuộc gọi:
“Điện thoại của anh/chị đang bị lỗi bảo mật. Hãy cài ứng dụng chúng tôi gửi để kiểm tra.”
Người gọi yêu cầu bạn:
Bấm vào đường link.
Tải ứng dụng.
Cấp quyền điều khiển điện thoại.
Mở ứng dụng ngân hàng.
Không nên làm theo.
Hãy kết thúc cuộc gọi và tự kiểm tra điện thoại.
Nếu thực sự cần hỗ trợ, hãy liên hệ nhà sản xuất, nhà mạng hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ thông qua kênh chính thức.
19. 10 thiết lập người dân nên kiểm tra
Hãy lưu lại danh sách này:
1. Khóa màn hình.
2. Cập nhật hệ điều hành.
3. Cài ứng dụng từ nguồn đáng tin cậy.
4. Kiểm tra quyền của ứng dụng.
5. Gỡ ứng dụng không cần thiết.
6. Bảo vệ thông tin nhạy cảm.
7. Cẩn thận khi dùng Wi-Fi công cộng.
8. Bật tính năng tìm thiết bị nếu có.
9. Sao lưu dữ liệu quan trọng.
10. Không cho người lạ điều khiển hoặc xem điện thoại tùy tiện.
20. Hãy biến bảo mật điện thoại thành thói quen
Không cần phải kiểm tra mọi thứ mỗi ngày.
Bạn có thể chọn một ngày trong tháng để thực hiện “5 phút kiểm tra điện thoại”.
Ví dụ:
Mỗi tháng một lần:
Kiểm tra ứng dụng.
Kiểm tra quyền.
Kiểm tra cập nhật.
Kiểm tra sao lưu.
Kiểm tra các thiết lập bảo mật.
Đây là một thói quen nhỏ nhưng có ích cho quá trình sử dụng công nghệ lâu dài.
Kết luận
Điện thoại thông minh không chỉ là thiết bị để gọi điện. Đó còn là nơi lưu trữ nhiều thông tin cá nhân và là công cụ để chúng ta truy cập nhiều dịch vụ trực tuyến.
Vì vậy, bảo vệ điện thoại cũng chính là bảo vệ thông tin của bản thân và gia đình.
Bạn không cần phải là chuyên gia công nghệ.
Hãy bắt đầu từ những việc đơn giản:
Khóa điện thoại → cập nhật → kiểm tra ứng dụng → kiểm tra quyền → sao lưu dữ liệu → cảnh giác với yêu cầu bất thường.
Và hãy nhớ:
Không cài ứng dụng lạ, không cấp quyền tùy tiện, không để người lạ điều khiển điện thoại.
Khu Phố 7 - Phường Mỹ Tho sẽ tiếp tục chia sẻ những kỹ năng số thiết thực, dễ hiểu và phù hợp với cuộc sống hằng ngày của người dân.
Mỗi ngày học một kỹ năng số – mỗi gia đình thêm một lớp bảo vệ.
Lưu ý: Tên gọi, vị trí các chức năng và giao diện cài đặt có thể khác nhau tùy thiết bị, phiên bản hệ điều hành và ứng dụng.
