Mục lục
Internet giúp chúng ta truy cập thông tin rất nhanh. Chỉ cần một lần chạm vào đường link, người dùng có thể mở website, xem tài liệu, đăng ký dịch vụ hoặc thực hiện nhiều thao tác trực tuyến.
Tuy nhiên, không phải đường link nào được gửi đến điện thoại cũng an toàn.
Một đường link có thể được gửi qua SMS, Zalo, Facebook, email hoặc các ứng dụng khác. Nếu không kiểm tra cẩn thận, người dùng có thể bị dẫn đến một website giả mạo, tải xuống tệp không mong muốn hoặc vô tình cung cấp thông tin cá nhân.
Vì vậy, biết cách kiểm tra đường link trước khi truy cập là một kỹ năng số rất thiết thực.
1. Đường link là gì?
Đường link, hay liên kết, là địa chỉ giúp chúng ta chuyển đến một trang web hoặc một nội dung trực tuyến khác.
Ví dụ, một địa chỉ website có thể có dạng:
Khi bấm vào đường link, trình duyệt sẽ mở địa chỉ tương ứng.
Điều quan trọng cần nhớ là:
Nhìn thấy một đường link không có nghĩa đường link đó chắc chắn an toàn.
Kẻ xấu có thể tạo những địa chỉ được thiết kế để trông giống website mà người dùng quen thuộc.
2. Dấu hiệu thứ nhất: Đường link có tên miền bất thường
Tên miền là phần quan trọng của địa chỉ website.
Ví dụ, nếu bạn muốn truy cập một dịch vụ quen thuộc nhưng đường link lại có một tên miền rất lạ, hãy cẩn thận.
Một số trường hợp có thể sử dụng:
Tên miền rất dài.
Nhiều ký tự khó hiểu.
Nhiều dấu gạch ngang.
Từ ngữ không liên quan đến dịch vụ.
Tên miền gần giống nhưng không hoàn toàn giống website chính thức.
Ví dụ minh họa
Một website giả mạo có thể cố tạo cảm giác giống một thương hiệu bằng cách thêm hoặc thay đổi một vài ký tự trong địa chỉ.
Vì vậy, đừng chỉ nhìn logo hoặc giao diện website.
Hãy kiểm tra kỹ địa chỉ trên thanh địa chỉ của trình duyệt.
3. Dấu hiệu thứ hai: Đường link được gửi kèm lời thúc giục
Hãy cảnh giác với những tin nhắn như:
“Bấm ngay để tránh tài khoản bị khóa.”
“Chỉ còn vài phút để nhận quà.”
“Nhấn vào đây để xác nhận ngay.”
“Nếu không thực hiện hôm nay, hồ sơ sẽ bị hủy.”
Những nội dung như vậy có thể tạo cảm giác gấp gáp để người dùng không có thời gian kiểm tra.
Hãy nhớ:
Đường link càng khiến bạn phải hành động ngay, càng nên dừng lại kiểm tra.
4. Dấu hiệu thứ ba: Bạn không biết người gửi là ai
Nếu nhận được đường link từ một số điện thoại hoặc tài khoản không quen biết, hãy cẩn thận.
Đặc biệt nếu tin nhắn yêu cầu:
Đăng nhập.
Nhập mật khẩu.
Nhập mã OTP.
Nhập thông tin cá nhân.
Nhập thông tin thanh toán.
Không nên bấm vào chỉ vì tò mò.
Nếu nội dung được cho là liên quan đến một cơ quan, ngân hàng hoặc doanh nghiệp, hãy tự tìm website hoặc ứng dụng chính thức để kiểm tra.
5. Dấu hiệu thứ tư: Website yêu cầu thông tin quá nhạy cảm
Hãy đặc biệt thận trọng nếu một website được mở từ đường link bất ngờ và yêu cầu:
Mật khẩu.
Mã OTP.
Mã xác minh.
Thông tin tài khoản.
Thông tin thẻ.
Hình ảnh giấy tờ cá nhân.
Thông tin bảo mật.
Điều này không có nghĩa mọi website yêu cầu thông tin đều là giả mạo.
Điều quan trọng là phải xác định:
Website này có thực sự thuộc đơn vị mà tôi muốn giao dịch hay không?
Tôi có chủ động truy cập dịch vụ này không?
Tôi có thể kiểm tra thông tin qua ứng dụng hoặc website chính thức không?
6. Dấu hiệu thứ năm: Giao diện giống website thật nhưng địa chỉ khác
Đây là thủ đoạn mà người dùng rất dễ nhầm.
Một website giả có thể sử dụng:
Logo giống.
Màu sắc giống.
Hình ảnh giống.
Cách bố trí giống.
Nội dung gần giống.
Nhìn bằng mắt thường, người dùng có thể tưởng đó là website thật.
Vì vậy:
Đừng chỉ kiểm tra giao diện.
Hãy kiểm tra địa chỉ website.
Đây là một trong những thói quen quan trọng khi sử dụng Internet.
7. Dấu hiệu thứ sáu: Đường link rút gọn hoặc khó nhìn
Một số dịch vụ cho phép tạo đường link ngắn hơn.
Đường link rút gọn không đồng nghĩa với lừa đảo.
Tuy nhiên, nếu bạn nhận được một đường link ngắn từ người lạ và không biết nó sẽ dẫn đến đâu, hãy thận trọng.
Đặc biệt khi đường link đi kèm yêu cầu:
“Bấm vào ngay để nhận tiền.”
“Bấm để xác minh tài khoản.”
“Bấm để nhận quà.”
Nếu không rõ nguồn, không cần phải bấm để kiểm tra.
8. Dấu hiệu thứ bảy: Đường link xuất hiện trong một câu chuyện bất thường
Hãy chú ý đến bối cảnh.
Ví dụ:
Bạn không đặt hàng nhưng nhận được tin nhắn:
“Đơn hàng của bạn đang gặp vấn đề. Bấm vào đây để xử lý.”
Bạn không đăng ký chương trình nào nhưng nhận được:
“Chúc mừng bạn đã trúng thưởng.”
Bạn không yêu cầu hỗ trợ tài khoản nhưng nhận được:
“Tài khoản của bạn cần xác minh.”
Hãy tự hỏi:
Tôi có thực sự thực hiện việc này không?
Nếu câu trả lời là không, hãy đặc biệt cảnh giác.
9. HTTPS có nghĩa là website chắc chắn an toàn không?
Đây là một hiểu lầm khá phổ biến.
Người dùng có thể thấy địa chỉ bắt đầu bằng:
https://
và nghĩ rằng website chắc chắn là website chính thức.
Không nên hiểu như vậy.
HTTPS giúp bảo vệ kết nối giữa trình duyệt và website theo cơ chế bảo mật của giao thức, nhưng HTTPS không phải là bằng chứng rằng website đó đáng tin cậy hoặc thuộc đúng tổ chức mà bạn đang tìm kiếm.
Vì vậy, vẫn cần kiểm tra:
Tên miền + nguồn gửi + nội dung + mục đích của website.
10. Cách kiểm tra đường link an toàn hơn
Khi nhận được một đường link bất ngờ, hãy thực hiện theo 5 bước:
Bước 1: Không bấm ngay
Đọc kỹ nội dung tin nhắn trước.
Bước 2: Xác định người gửi
Bạn có biết người gửi không?
Có đúng người hoặc tổ chức mà bạn đang giao dịch không?
Bước 3: Kiểm tra địa chỉ
Nếu đã mở website, hãy nhìn lên thanh địa chỉ.
Kiểm tra tên miền có đúng với website mà bạn muốn truy cập hay không.
Bước 4: Tự truy cập website chính thức
Nếu tin nhắn nói rằng bạn cần xử lý tài khoản, hãy tự mở ứng dụng hoặc tự nhập địa chỉ website chính thức.
Không nhất thiết phải sử dụng đường link trong tin nhắn.
Bước 5: Không nhập thông tin nếu còn nghi ngờ
Nếu vẫn chưa chắc chắn, hãy dừng lại.
Không nhập mật khẩu, OTP hoặc thông tin tài chính.
11. Một ví dụ rất dễ hiểu
Bạn nhận được tin nhắn:
“Tài khoản của bạn cần cập nhật thông tin. Vui lòng bấm vào đường link dưới đây để xác nhận.”
Bạn có thể xử lý như sau:
Không làm:
❌ Bấm ngay vào link.
❌ Nhập mật khẩu.
❌ Nhập OTP.
❌ Gọi lại số điện thoại trong tin nhắn.
Nên làm:
✅ Mở ứng dụng chính thức của dịch vụ.
✅ Kiểm tra xem tài khoản có thực sự yêu cầu cập nhật hay không.
✅ Nếu cần hỗ trợ, tự tìm thông tin liên hệ chính thức.
Đây là cách đơn giản để giảm nguy cơ truy cập nhầm website giả mạo.
12. Nếu đường link được gửi bởi người quen thì có an toàn không?
Không nhất thiết.
Tài khoản của người quen cũng có thể bị:
Mất quyền kiểm soát.
Đánh cắp tài khoản.
Gửi tin nhắn tự động.
Bị lợi dụng để phát tán đường link.
Nếu người quen gửi một đường link rất bất thường, hãy hỏi lại:
“Bạn vừa gửi link gì vậy?”
Nếu người đó không biết hoặc xác nhận không gửi, không mở link.
13. Nếu lỡ bấm vào đường link thì phải làm gì?
Trước hết, không nên hoảng loạn.
Nếu bạn chỉ mở trang web và chưa nhập thông tin gì, hãy:
Đóng trang nếu thấy bất thường.
Không tải ứng dụng hoặc tệp lạ.
Không nhập mật khẩu.
Không nhập OTP.
Không cho phép những quyền truy cập không cần thiết.
Nếu đã nhập thông tin, hãy nhanh chóng thay đổi thông tin bảo mật liên quan thông qua kênh chính thức.
Nếu có liên quan đến tài khoản tài chính, hãy liên hệ ngay đơn vị cung cấp dịch vụ qua kênh chính thức.
14. Nếu đã nhập mật khẩu vào website đáng ngờ thì sao?
Đây là tình huống cần xử lý sớm.
Nếu bạn nghi ngờ đã nhập mật khẩu vào website giả mạo:
Việc đầu tiên:
Đổi mật khẩu ngay trên website hoặc ứng dụng chính thức.
Không sử dụng đường link cũ để đổi mật khẩu.
Nếu bạn sử dụng cùng mật khẩu đó cho nhiều tài khoản khác, hãy kiểm tra và thay đổi các tài khoản quan trọng.
Sau đó:
Kiểm tra hoạt động đăng nhập.
Đăng xuất thiết bị không nhận ra nếu có.
Bật xác thực hai bước.
Kiểm tra thông tin khôi phục tài khoản.
15. Nếu website yêu cầu tải ứng dụng thì sao?
Hãy cẩn thận.
Đặc biệt nếu website yêu cầu bạn:
“Tải ứng dụng này để tiếp tục.”
hoặc:
“Cài ứng dụng để nhận tiền.”
Nếu bạn không biết ứng dụng đó là gì, không nên cài ngay.
Đối với điện thoại Android, nên ưu tiên tải ứng dụng từ kho ứng dụng chính thức và kiểm tra kỹ:
Tên ứng dụng.
Nhà phát triển.
Số lượng lượt tải.
Đánh giá.
Quyền mà ứng dụng yêu cầu.
Không nên cài ứng dụng chỉ vì một người lạ gửi đường link.
16. Không phải đường link lạ nào cũng là lừa đảo
Điều này cũng rất quan trọng.
Một đường link mà bạn chưa từng thấy không có nghĩa chắc chắn là lừa đảo.
Có thể đó là:
Website của một doanh nghiệp nhỏ.
Trang thông tin của một tổ chức.
Một tài liệu được chia sẻ.
Một dịch vụ mới.
Vì vậy, chúng ta không nên kết luận chỉ dựa vào việc “chưa từng thấy địa chỉ này”.
Thay vào đó, hãy kiểm tra nguồn và mục đích của đường link trước khi cung cấp thông tin hoặc thực hiện giao dịch.
17. Quy tắc “3 KHÔNG” khi nhận đường link
Hãy ghi nhớ:
KHÔNG bấm vội
Đừng bấm chỉ vì người gửi thúc giục.
KHÔNG nhập thông tin quan trọng
Đặc biệt là mật khẩu, OTP và thông tin tài chính khi chưa xác minh.
KHÔNG tải ứng dụng lạ
Nếu không biết nguồn và mục đích, không nên cài.
18. Quy tắc “3 KIỂM TRA”
Trước khi thực hiện thao tác quan trọng, hãy kiểm tra:
1. Kiểm tra người gửi
Ai gửi cho mình?
2. Kiểm tra địa chỉ
Website có đúng địa chỉ của dịch vụ cần sử dụng không?
3. Kiểm tra mục đích
Tại sao tôi phải bấm vào link này?
Nếu không giải thích được câu trả lời, hãy dừng lại.
19. Hướng dẫn người lớn tuổi trong gia đình
Người lớn tuổi có thể nhận được nhiều cuộc gọi và tin nhắn liên quan đến:
Tài khoản.
Ngân hàng.
Giao hàng.
Quà tặng.
Hỗ trợ.
Hồ sơ.
Các chương trình trên Internet.
Hãy hướng dẫn người thân một nguyên tắc rất đơn giản:
“Có link lạ thì đừng bấm, có yêu cầu tiền hoặc mã OTP thì hỏi người thân trước.”
Chỉ một thói quen nhỏ cũng có thể giúp giảm nguy cơ mắc sai lầm khi sử dụng Internet.
20. 7 dấu hiệu website hoặc đường link cần cảnh giác
Hãy ghi nhớ:
1. Địa chỉ website bất thường hoặc gần giống website quen thuộc.
2. Tin nhắn yêu cầu hành động ngay.
3. Người gửi không rõ danh tính.
4. Website yêu cầu mật khẩu hoặc mã OTP một cách bất thường.
5. Nội dung hứa hẹn tiền, quà hoặc lợi ích quá hấp dẫn.
6. Website yêu cầu tải ứng dụng hoặc tệp không rõ nguồn.
7. Bạn không hề yêu cầu dịch vụ nhưng lại nhận được đường link để “xác minh”.
Kết luận
Đường link là một phần quen thuộc của cuộc sống số. Chúng giúp chúng ta truy cập thông tin nhanh chóng nhưng cũng có thể được lợi dụng để dẫn người dùng đến những nội dung không mong muốn.
Vì vậy, thay vì có thói quen:
“Thấy link → bấm.”
hãy thay bằng:
“Thấy link → dừng lại → kiểm tra → rồi mới quyết định.”
Đặc biệt, nếu đường link liên quan đến mật khẩu, OTP, tài khoản ngân hàng hoặc thông tin cá nhân, hãy cẩn thận hơn một bước.
Chậm vài phút để kiểm tra vẫn tốt hơn xử lý hậu quả sau khi đã cung cấp thông tin.
Khu Phố 7 - Phường Mỹ Tho sẽ tiếp tục chia sẻ các kỹ năng số thiết thực, dễ hiểu và có thể áp dụng ngay trong cuộc sống hằng ngày.
Mỗi ngày học một kỹ năng số – cùng nhau xây dựng cộng đồng số an toàn, văn minh và hiện đại.
Lưu ý: Giao diện và tên gọi của các chức năng có thể khác nhau tùy điện thoại và phiên bản hệ điều hành. Khi cài đặt ứng dụng hoặc thực hiện các thao tác bảo mật, nên ưu tiên nguồn chính thức của nhà sản xuất và nhà cung cấp dịch vụ.
