Mục lục
Nhiều người còn sử dụng Facebook để bán hàng, giới thiệu sản phẩm, tham gia các nhóm cộng đồng hoặc quản lý Trang của tổ chức, doanh nghiệp.
Vì vậy, nếu tài khoản Facebook bị mất quyền kiểm soát, người dùng không chỉ có thể mất tài khoản mà còn có nguy cơ bị giả danh để nhắn tin, đăng bài hoặc lừa đảo người thân, bạn bè.
Bảo vệ tài khoản Facebook vì thế là một kỹ năng số cần thiết đối với mỗi người sử dụng Internet.
1. Tài khoản Facebook có thể chứa những gì?
Một tài khoản Facebook có thể lưu trữ nhiều thông tin mà chúng ta không nghĩ đến.
Ví dụ:
Họ tên.
Hình ảnh cá nhân.
Danh sách bạn bè.
Tin nhắn.
Các nhóm đã tham gia.
Trang đang quản lý.
Email hoặc số điện thoại liên kết.
Thông tin về hoạt động trên mạng xã hội.
Nếu tài khoản bị người khác chiếm quyền, họ có thể lợi dụng những thông tin này để tạo lòng tin với người quen của bạn.
Vì vậy, không nên xem tài khoản mạng xã hội là một tài khoản “không quan trọng”.
2. Sử dụng mật khẩu mạnh
Mật khẩu là lớp bảo vệ cơ bản của tài khoản.
Không nên sử dụng những mật khẩu quá dễ đoán như:
- 123456
- 12345678
Ngày tháng năm sinh.
Số điện thoại.
Tên của mình.
Tên con hoặc người thân.
Những thông tin được công khai trên Facebook.
Một mật khẩu tốt nên:
Khó đoán.
Không sử dụng thông tin cá nhân dễ biết.
Không dùng lại cho nhiều tài khoản quan trọng.
Đặc biệt, không nên dùng cùng một mật khẩu cho Facebook, email và tài khoản tài chính.
Nếu một tài khoản bị lộ mật khẩu, những tài khoản khác sử dụng cùng mật khẩu cũng có thể gặp rủi ro.
3. Bật xác thực hai yếu tố
Xác thực hai yếu tố giúp bổ sung thêm một lớp bảo vệ cho tài khoản.
Khi được hỗ trợ, người dùng có thể sử dụng phương thức xác minh bổ sung ngoài mật khẩu.
Điều này giúp giảm nguy cơ tài khoản bị truy cập chỉ vì mật khẩu bị lộ.
Tuy nhiên cần nhớ:
Xác thực hai yếu tố không có nghĩa là bạn có thể chia sẻ mã xác minh cho người khác.
Nếu có người gọi điện yêu cầu:
“Đọc mã Facebook gửi cho tôi.”
hãy không cung cấp mã.
4. Kiểm tra nơi tài khoản đang đăng nhập
Facebook có thể cho phép người dùng kiểm tra các phiên hoặc thiết bị đã đăng nhập tài khoản.
Hãy dành thời gian kiểm tra.
Nếu nhìn thấy một thiết bị hoặc vị trí mà bạn không nhận ra, hãy xem xét kỹ.
Có thể đó là:
Điện thoại cũ.
Máy tính ở nơi bạn từng đăng nhập.
Một thiết bị của chính bạn.
Nhưng nếu chắc chắn không phải mình, hãy thực hiện các bước bảo mật cần thiết.
Một thói quen tốt:
Thỉnh thoảng kiểm tra danh sách thiết bị đăng nhập.
5. Không đăng nhập Facebook trên máy tính lạ
Khi sử dụng máy tính tại:
Quán Internet.
Máy tính dùng chung.
Nơi công cộng.
Thiết bị của người khác.
hãy đặc biệt cẩn thận.
Nếu bắt buộc phải đăng nhập, hãy nhớ đăng xuất sau khi sử dụng.
Không nên chọn chức năng ghi nhớ mật khẩu trên thiết bị mà bạn không sở hữu.
Tốt nhất:
Đối với những tài khoản quan trọng, hãy ưu tiên sử dụng thiết bị của chính mình.
6. Cẩn thận với các tin nhắn “Facebook hỗ trợ”
Bạn có thể nhận được tin nhắn hoặc email có nội dung như:
“Tài khoản của bạn vi phạm tiêu chuẩn.”
“Trang của bạn sắp bị khóa.”
“Bạn cần xác minh tài khoản.”
“Tài khoản sẽ bị vô hiệu hóa nếu không xử lý.”
Sau đó, người gửi yêu cầu bạn bấm vào một đường link.
Đừng vội làm theo.
Hãy kiểm tra thông báo trực tiếp trong ứng dụng hoặc truy cập Facebook thông qua ứng dụng/website chính thức.
Không nên đăng nhập tài khoản bằng đường link được gửi bất ngờ khi chưa xác minh nguồn.
7. Cẩn thận với lời mời kết bạn từ tài khoản giả
Một tài khoản giả có thể sử dụng:
Tên giống người quen.
Ảnh đại diện giống.
Ảnh bìa giống.
Thông tin cá nhân tương tự.
Sau khi kết bạn, họ có thể bắt đầu:
Hỏi thăm.
Tạo lòng tin.
Hỏi thông tin.
Gửi đường link.
Mượn tiền.
Nhờ chuyển tiền.
Nếu một người quen bất ngờ gửi lời mời kết bạn lại
Hãy liên hệ trực tiếp với người đó để xác nhận.
8. Nếu bạn bè nhắn tin mượn tiền, hãy xác minh bằng cuộc gọi
Đây là một tình huống rất phổ biến.
Bạn nhận được tin nhắn:
“Mình đang cần tiền gấp, chuyển giúp mình một khoản nhé.”
Bạn nhìn thấy đúng tên và ảnh của người bạn.
Đừng chuyển tiền ngay.
Hãy gọi điện trực tiếp bằng số điện thoại mà bạn đã lưu từ trước.
Nếu người đó nói:
“Đúng là mình.”
hãy tiếp tục xác nhận thông tin cụ thể trước khi giao dịch.
Không nên chỉ dựa vào tin nhắn Facebook để quyết định chuyển tiền.
9. Cẩn thận với các chương trình “trúng thưởng”
Một số bài đăng hoặc tin nhắn có thể thông báo:
“Bạn đã trúng giải.”
“Bạn được nhận quà.”
“Bạn là người may mắn.”
Sau đó yêu cầu:
Cung cấp thông tin cá nhân.
Nộp phí.
Chuyển tiền.
Bấm vào đường link.
Cài ứng dụng.
Hãy kiểm tra chương trình từ nguồn chính thức.
Không nên chuyển tiền chỉ để nhận một phần thưởng mà bạn chưa xác minh.
10. Kiểm tra quyền riêng tư của tài khoản
Không nhất thiết mọi thông tin trên Facebook phải được công khai cho tất cả mọi người.
Bạn có thể kiểm tra các thiết lập liên quan đến:
Bài viết.
Danh sách bạn bè.
Thông tin cá nhân.
Cách người khác tìm thấy bạn.
Tin nhắn.
Gắn thẻ.
Hãy cân nhắc mức độ chia sẻ phù hợp với nhu cầu của mình.
Nguyên tắc:
Thông tin càng nhạy cảm, càng nên hạn chế chia sẻ công khai.
11. Cẩn thận khi đăng ảnh giấy tờ cá nhân
Không nên đăng công khai hình ảnh:
Căn cước.
Giấy tờ cá nhân.
Thẻ ngân hàng.
Vé hoặc tài liệu có thông tin riêng tư.
Hồ sơ chứa dữ liệu cá nhân.
Nếu cần chia sẻ một tài liệu cho người khác, hãy kiểm tra xem trong ảnh có thông tin nào không cần thiết hay không.
Một bức ảnh có thể vô tình tiết lộ nhiều thông tin hơn bạn nghĩ.
12. Không chia sẻ quá nhiều thông tin về lịch trình cá nhân
Ví dụ:
“Gia đình tôi đi du lịch từ ngày 25 đến ngày 30.”
“Nhà tôi hiện không có ai.”
“Tôi đang đi xa.”
Những thông tin tưởng như bình thường có thể cho người khác biết lịch trình của gia đình.
Không cần phải ngừng chia sẻ những khoảnh khắc vui vẻ.
Nhưng hãy cân nhắc thời điểm và mức độ thông tin mà mình công khai.
13. Kiểm tra các ứng dụng và dịch vụ đã liên kết
Trong quá trình sử dụng Facebook, người dùng có thể từng đăng nhập vào các ứng dụng hoặc dịch vụ khác bằng tài khoản Facebook.
Theo thời gian, có thể xuất hiện những dịch vụ mà bạn không còn sử dụng.
Hãy kiểm tra và loại bỏ những kết nối không cần thiết nếu Facebook cung cấp tùy chọn này.
Hãy tự hỏi:
“Tôi còn sử dụng dịch vụ này không?”
Nếu không, có thể cân nhắc gỡ quyền truy cập.
14. Không đưa mật khẩu Facebook cho người khác
Đây là nguyên tắc rất quan trọng.
Không nên đưa mật khẩu cho:
Bạn bè.
Người quen.
Người hỗ trợ kỹ thuật không rõ danh tính.
Người tự xưng là nhân viên Facebook.
Người tự xưng là quản trị viên nhóm.
Nếu cần hỗ trợ tài khoản, hãy sử dụng các phương thức hỗ trợ chính thức.
Hãy nhớ:
Mật khẩu là thông tin cá nhân, không phải thông tin để chia sẻ.
15. Cẩn thận với email và tin nhắn yêu cầu “xác minh Facebook”
Một tin nhắn có thể được thiết kế rất giống thông báo chính thức.
Ví dụ:
“Tài khoản của bạn sẽ bị khóa trong 24 giờ.”
Kèm theo một nút:
“Xác minh ngay.”
Đừng để thời hạn “24 giờ”, “12 giờ” hoặc “30 phút” khiến bạn mất bình tĩnh.
Hãy tự mở Facebook và kiểm tra thông báo từ bên trong tài khoản.
Nguyên tắc:
Có thông báo quan trọng → kiểm tra trực tiếp trong tài khoản.
16. Nếu Facebook bị người khác chiếm quyền thì sao?
Hãy xử lý càng sớm càng tốt.
Nếu bạn vẫn còn đăng nhập được:
Kiểm tra thiết bị đăng nhập.
Đổi mật khẩu.
Kiểm tra email và số điện thoại liên kết.
Kiểm tra các thay đổi bất thường.
Đăng xuất những thiết bị không nhận ra.
Kiểm tra các hoạt động mà bạn không thực hiện.
Nếu không còn đăng nhập được, hãy sử dụng công cụ khôi phục tài khoản chính thức của Facebook.
Không nên trả tiền cho người lạ chỉ vì họ hứa “lấy lại Facebook”.
17. Cẩn thận với dịch vụ “lấy lại Facebook”
Một số người có thể quảng cáo:
“Lấy lại Facebook bị hack 100%.”
“Mở khóa tài khoản trong 5 phút.”
“Không cần mật khẩu.”
Hãy hết sức thận trọng.
Bạn có thể vừa mất tài khoản, vừa mất thêm tiền nếu cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền cho những người này.
Nguyên tắc:
Tài khoản gặp vấn đề → ưu tiên sử dụng kênh hỗ trợ chính thức.
18. Nếu tài khoản bị chiếm quyền, hãy thông báo cho bạn bè
Đây là việc nhiều người thường quên.
Nếu tài khoản bị người khác kiểm soát, kẻ xấu có thể nhắn tin cho:
Gia đình.
Bạn bè.
Đồng nghiệp.
Khách hàng.
Họ có thể giả danh bạn để:
Mượn tiền.
Gửi đường link.
Yêu cầu cung cấp thông tin.
Quảng cáo hoặc phát tán nội dung.
Vì vậy, sau khi phát hiện sự cố, hãy thông báo cho những người thường xuyên liên lạc với bạn bằng một kênh khác nếu có thể.
19. 10 việc nên làm ngay hôm nay
Hãy dành khoảng 10–15 phút để kiểm tra tài khoản Facebook:
1. Kiểm tra mật khẩu.
2. Bật xác thực hai yếu tố nếu có thể.
3. Kiểm tra thiết bị đang đăng nhập.
4. Đăng xuất thiết bị không còn sử dụng.
5. Kiểm tra email và số điện thoại liên kết.
6. Kiểm tra quyền riêng tư.
7. Kiểm tra ứng dụng hoặc dịch vụ đã liên kết.
8. Xem lại những thông tin cá nhân đang công khai.
9. Không chia sẻ mật khẩu và mã xác minh.
10. Cảnh giác với tin nhắn yêu cầu bấm link hoặc chuyển tiền.
20. Quy tắc “DỪNG – KIỂM TRA – XÁC MINH”
Khi nhận được một tin nhắn Facebook bất thường, hãy nhớ:
DỪNG
Không bấm link.
Không chuyển tiền.
Không cung cấp mã.
KIỂM TRA
Ai gửi?
Nội dung gì?
Có hợp lý không?
XÁC MINH
Gọi trực tiếp cho người quen.
Tự mở ứng dụng Facebook.
Kiểm tra thông báo trong tài khoản.
Tìm thông tin từ nguồn chính thức.
Một tình huống thực tế
Bạn nhận được Messenger từ một người bạn:
“Mình đang gặp việc gấp. Bạn chuyển giúp mình 5 triệu vào tài khoản này nhé.”
Bạn nhìn thấy:
Đúng tên bạn.
Đúng ảnh đại diện.
Hai người đã kết bạn từ lâu.
Nhưng vẫn không nên chuyển tiền ngay.
Hãy gọi điện cho người bạn bằng số điện thoại đã lưu trước đó.
Nếu người bạn nói:
“Mình không nhắn tin đó.”
thì rất có thể tài khoản đang có vấn đề.
Một cuộc gọi xác minh có thể giúp tránh một giao dịch đáng tiếc.
Hãy hướng dẫn người thân 4 điều
Đặc biệt với người lớn tuổi, hãy ghi nhớ:
Facebook bị khóa → không đưa mật khẩu cho người lạ.
Bạn bè mượn tiền → gọi điện xác nhận.
Tin nhắn có link → không bấm vội.
Nhận mã xác minh → không đọc cho người khác.
Đây là 4 nguyên tắc đơn giản mà bất kỳ thành viên nào trong gia đình cũng có thể nhớ.
Kết luận
Facebook giúp chúng ta kết nối với cộng đồng nhưng cũng chứa nhiều thông tin cá nhân.
Bảo vệ Facebook không phải là việc quá phức tạp.
Chỉ cần hình thành một số thói quen:
Mật khẩu mạnh – xác thực bổ sung – kiểm tra thiết bị đăng nhập – bảo vệ thông tin cá nhân – cảnh giác với đường link – xác minh trước khi chuyển tiền.
Đặc biệt, hãy nhớ:
Người quen nhắn tin chưa chắc là chính người quen.
Khi có yêu cầu liên quan đến tiền bạc, mã xác minh hoặc thông tin quan trọng, hãy xác minh bằng một phương thức khác.
Chậm một phút để kiểm tra có thể giúp tránh một sự cố lớn.
Khu Phố 7 - Phường Mỹ Tho tiếp tục đồng hành cùng người dân trong quá trình nâng cao kỹ năng số, để mỗi người có thể sử dụng mạng xã hội an toàn, chủ động và có trách nhiệm.
Mỗi ngày học một kỹ năng số – mỗi gia đình thêm một lớp bảo vệ.