Mục lục
Ngày nay, mỗi người có thể sử dụng nhiều tài khoản trực tuyến như Gmail, Facebook, Zalo, ngân hàng, mua sắm trực tuyến và các dịch vụ số khác. Mỗi tài khoản đều có thể chứa những thông tin quan trọng.
Một trong những cách đơn giản nhất để bảo vệ tài khoản là sử dụng mật khẩu đủ mạnh và biết cách quản lý mật khẩu an toàn.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn có thói quen đặt mật khẩu rất dễ đoán như ngày sinh, số điện thoại hoặc sử dụng cùng một mật khẩu cho nhiều tài khoản.
Điều này có thể làm tăng nguy cơ mất quyền truy cập tài khoản nếu mật khẩu bị lộ.
Trong bài viết này, Khu Phố 7 - Phường Mỹ Tho hướng dẫn 8 nguyên tắc đơn giản mà mọi người dân có thể áp dụng ngay.
Mật khẩu mạnh là gì?
Mật khẩu mạnh là mật khẩu khó bị người khác đoán hoặc thử ra.
Một mật khẩu tốt thường:
Có độ dài phù hợp.
Không chứa thông tin cá nhân dễ đoán.
Không sử dụng những dãy ký tự phổ biến.
Không trùng với mật khẩu của các tài khoản quan trọng khác.
Được giữ bí mật và quản lý cẩn thận.
Ví dụ, nếu một người tên Nguyễn Văn A sinh năm 1985 thì những mật khẩu như:
nguyenvana1985
hoặc
1985nguyenvana
không phải là lựa chọn tốt vì có thể chứa thông tin dễ đoán.
1. Không dùng ngày sinh làm mật khẩu
Ngày sinh là thông tin có thể xuất hiện trên nhiều giấy tờ, hồ sơ hoặc mạng xã hội.
Nếu một người thường xuyên công khai ngày sinh, kẻ xấu có thể thử sử dụng thông tin đó để đoán mật khẩu.
Vì vậy, không nên dùng:
Ngày sinh.
Năm sinh.
Tên đầy đủ.
Số điện thoại.
Địa chỉ nhà.
Tên người thân.
làm mật khẩu chính.
Ví dụ
Không nên đặt:
01011980
nguyenvan1980
090xxxxxxx
Thay vào đó, hãy sử dụng một mật khẩu dài hơn và không liên quan trực tiếp đến thông tin cá nhân.
2. Không sử dụng những mật khẩu quá đơn giản
Một số mật khẩu rất dễ đoán như:
123456
12345678
123456789
password
abc123
111111
qwerty
không nên được sử dụng cho tài khoản quan trọng.
Đặc biệt, không nên nghĩ rằng thêm một vài số vào cuối mật khẩu sẽ khiến mật khẩu trở nên an toàn.
Ví dụ:
password123
vẫn là một mật khẩu dễ đoán.
3. Mật khẩu càng dài càng có lợi
Độ dài là một yếu tố quan trọng khi tạo mật khẩu.
Thay vì sử dụng một mật khẩu rất ngắn, hãy cân nhắc sử dụng một cụm mật khẩu dài, dễ nhớ đối với mình nhưng khó đoán đối với người khác.
Ví dụ, có thể tạo một câu riêng rồi biến đổi thành cụm mật khẩu.
Điều quan trọng là không sử dụng nguyên văn những ví dụ xuất hiện trên Internet làm mật khẩu thật của mình.
Mỗi người nên tự tạo một cách riêng.
4. Không dùng một mật khẩu cho nhiều tài khoản
Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất.
Hãy tưởng tượng bạn sử dụng cùng một mật khẩu cho Gmail, Facebook và một website khác.
Nếu mật khẩu của website đó bị lộ, kẻ xấu có thể thử sử dụng cùng mật khẩu để đăng nhập vào các tài khoản khác.
Vì vậy, nên ưu tiên:
Tài khoản quan trọng → mật khẩu riêng.
Đặc biệt, những tài khoản liên quan đến tài chính, email chính hoặc thông tin cá nhân cần được bảo vệ cẩn thận.
5. Không gửi mật khẩu qua Zalo, Facebook hoặc SMS
Một thói quen khá nguy hiểm là gửi mật khẩu cho người khác bằng tin nhắn.
Ví dụ:
“Mật khẩu tài khoản của tôi là ABC123.”
Sau khi gửi, nội dung này có thể nằm trong lịch sử trò chuyện hoặc trên thiết bị của người nhận.
Nếu điện thoại hoặc tài khoản của người nhận bị người khác truy cập, mật khẩu có thể bị lộ.
Vì vậy:
Không nên gửi mật khẩu qua tin nhắn nếu không thật sự cần thiết.
Nếu cần hỗ trợ kỹ thuật, tốt hơn hết hãy tìm cách thực hiện trực tiếp hoặc sử dụng phương thức hỗ trợ chính thức của dịch vụ.
6. Không cung cấp mật khẩu khi có người gọi điện yêu cầu
Một người gọi điện có thể tự giới thiệu là:
Nhân viên ngân hàng.
Nhân viên nhà mạng.
Nhân viên hỗ trợ kỹ thuật.
Nhân viên một công ty.
Cơ quan, tổ chức nào đó.
Sau đó yêu cầu bạn đọc mật khẩu để “xác minh tài khoản”.
Hãy nhớ:
Mật khẩu không phải thông tin để đọc cho người gọi điện.
Nếu nghi ngờ, hãy kết thúc cuộc gọi và tự tìm số điện thoại hoặc kênh liên hệ chính thức của đơn vị đó để xác minh.
Không nên gọi lại số điện thoại mà người lạ vừa cung cấp nếu chưa kiểm tra nguồn.
7. Bật xác thực hai bước cho tài khoản quan trọng
Mật khẩu là một lớp bảo vệ.
Xác thực hai bước có thể tạo thêm một lớp bảo vệ khác.
Hiểu đơn giản, khi đăng nhập, ngoài mật khẩu, hệ thống có thể yêu cầu thêm một phương thức xác minh.
Điều này có thể giúp giảm nguy cơ tài khoản bị truy cập trái phép nếu mật khẩu chẳng may bị lộ.
Người dân nên tìm hiểu và bật tính năng này đối với những tài khoản quan trọng nếu dịch vụ có hỗ trợ.
Ví dụ:
Email chính.
Tài khoản mạng xã hội.
Các tài khoản trực tuyến quan trọng.
Lưu ý
Khi bật xác thực hai bước, cần bảo quản phương thức xác minh và thông tin khôi phục cẩn thận.
Không đưa mã xác minh cho người gọi điện hoặc người nhắn tin mà bạn không chắc chắn.
8. Kiểm tra hoạt động đăng nhập bất thường
Nhiều dịch vụ trực tuyến có tính năng cho phép người dùng xem những thiết bị hoặc phiên đăng nhập gần đây.
Thỉnh thoảng, hãy kiểm tra:
Có thiết bị lạ đăng nhập không?
Có vị trí đăng nhập bất thường không?
Có hoạt động nào mà mình không thực hiện không?
Nếu phát hiện điều bất thường, hãy ưu tiên:
Đổi mật khẩu.
Đăng xuất khỏi các thiết bị không nhận ra.
Kiểm tra phương thức khôi phục tài khoản.
Bật xác thực hai bước nếu dịch vụ hỗ trợ.
Liên hệ kênh hỗ trợ chính thức nếu cần.
Làm thế nào để nhớ nhiều mật khẩu?
Đây là vấn đề mà nhiều người gặp phải.
Khi có nhiều tài khoản, việc ghi nhớ tất cả mật khẩu rất khó.
Không nên vì khó nhớ mà sử dụng một mật khẩu duy nhất cho mọi tài khoản.
Có thể cân nhắc sử dụng trình quản lý mật khẩu đáng tin cậy để lưu trữ mật khẩu.
Nếu chưa quen với công cụ này, trước mắt hãy ưu tiên bảo vệ những tài khoản quan trọng nhất bằng mật khẩu riêng.
Không nên ghi mật khẩu ở nơi dễ bị nhìn thấy
Ví dụ:
Dán mật khẩu trên mặt sau điện thoại.
Dán dưới bàn làm việc.
Ghi trên tờ giấy đặt cạnh máy tính.
Lưu công khai trong nhóm Zalo.
Gửi cho người khác để “giữ hộ”.
Nếu cần ghi lại thông tin phục vụ cá nhân, phải bảo đảm nơi lưu trữ đủ an toàn và không để người khác dễ dàng tiếp cận.
Mật khẩu nào cần được ưu tiên bảo vệ?
Không phải tài khoản nào cũng có mức độ quan trọng giống nhau.
Hãy đặc biệt chú ý đến những tài khoản có thể chứa nhiều thông tin hoặc dùng để khôi phục các tài khoản khác.
Email chính
Email có thể được sử dụng để khôi phục nhiều tài khoản khác.
Tài khoản ngân hàng và tài chính
Cần bảo vệ nghiêm ngặt và tuyệt đối không chia sẻ thông tin xác thực cho người khác.
Tài khoản mạng xã hội
Facebook, Zalo và các nền tảng khác có thể chứa hình ảnh, tin nhắn và thông tin cá nhân.
Tài khoản dịch vụ trực tuyến
Những tài khoản chứa hồ sơ, tài liệu hoặc dữ liệu cá nhân cũng cần được bảo vệ.
Nếu nghi ngờ mật khẩu đã bị lộ thì phải làm gì?
Đừng chờ đến khi tài khoản bị mất quyền kiểm soát mới xử lý.
Nếu bạn nghi ngờ mật khẩu đã bị người khác biết, hãy:
Bước 1: Đổi mật khẩu
Sử dụng thiết bị đáng tin cậy và thực hiện thông qua ứng dụng hoặc website chính thức.
Bước 2: Không sử dụng lại mật khẩu cũ
Mật khẩu mới nên khác mật khẩu đã bị nghi ngờ lộ.
Bước 3: Kiểm tra hoạt động đăng nhập
Xem có thiết bị hoặc phiên đăng nhập nào bất thường không.
Bước 4: Đăng xuất các thiết bị không nhận ra
Nếu dịch vụ có chức năng này, hãy đăng xuất khỏi các phiên đáng ngờ.
Bước 5: Bật xác thực hai bước
Nếu chưa bật, hãy cân nhắc bật tính năng này.
Một tình huống thường gặp
Giả sử bạn nhận được cuộc gọi:
“Tôi là nhân viên hỗ trợ. Tài khoản của anh/chị đang gặp lỗi. Anh/chị đọc mật khẩu và mã xác minh để chúng tôi kiểm tra.”
Đừng làm theo ngay.
Hãy nhớ:
Nhân viên hỗ trợ không phải là lý do để bạn phải đọc mật khẩu cho người gọi.
Bạn có thể nói:
“Tôi sẽ tự liên hệ với đơn vị qua kênh chính thức để kiểm tra.”
Sau đó kết thúc cuộc gọi và tự tìm thông tin liên hệ chính thức.
Đây là một thói quen rất đơn giản nhưng có thể giúp tránh nhiều rủi ro.
8 nguyên tắc vàng về mật khẩu
Hãy ghi nhớ:
1. Không dùng ngày sinh làm mật khẩu.
2. Không dùng mật khẩu quá đơn giản.
3. Ưu tiên mật khẩu đủ dài.
4. Không dùng một mật khẩu cho tất cả tài khoản quan trọng.
5. Không gửi mật khẩu qua tin nhắn.
6. Không đọc mật khẩu cho người gọi điện.
7. Bật xác thực hai bước khi có thể.
8. Kiểm tra hoạt động đăng nhập bất thường.
Kết luận
Mật khẩu có thể chỉ là một chuỗi ký tự rất ngắn, nhưng nó đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài khoản cá nhân trên môi trường số.
Mỗi người dân có thể bắt đầu ngay hôm nay bằng ba việc đơn giản:
Kiểm tra lại những mật khẩu đang sử dụng → thay những mật khẩu quá dễ đoán → bật thêm lớp bảo vệ cho tài khoản quan trọng.
Đừng đợi đến khi mất tài khoản mới quan tâm đến bảo mật.
Bảo vệ tài khoản hôm nay là bảo vệ thông tin và tài sản của chính mình ngày mai.
Khu Phố 7 - Phường Mỹ Tho sẽ tiếp tục chia sẻ các kỹ năng số thiết thực, giúp người dân từng bước sử dụng công nghệ thuận tiện hơn, chủ động hơn và an toàn hơn.
Mỗi ngày học một kỹ năng số – cùng nhau xây dựng cộng đồng số an toàn, văn minh và hiện đại.
